Tourisme Alsace France
Nos sites thématiques
Mon compteCarnet de voyage

Architectuur

De Elzas cultiveert een rijk en gevarieerd decor met zijn religieuze, militaire, traditionele en plattelandsarchitectuur, uit de Renaissance en het classicisme... Ontdek de mooiste bezienswaardigheden van de Elzas!

Religieus erfgoed

Romaanse kunst

Alle romaanse kerken in de Elzas hebben een Latijns kruis als grondplan, waarbij het verlengde middenschip de langste arm van het kruis is en de dwarsbeuk de kortste arm vormt. Vaak is er een toren boven de kruising, zoals in Guebwiller of in Sélestat. Sterke muren en eenvoudige vormen bij de versiering zijn kenmerken van de romaanse kunst. De bloeiperiode valt in de 12e eeuw, waarin de versterkte klokkentorens hun intrede doen. Geleidelijk verdwijnt de middelste toren en wordt hij vervangen door twee zijtorens, zoals in Murbach. Vanaf het einde van de 12e eeuw worden de gebouwen verfraaid met timpanen in het portaal en wordt het koor polygonaal. De versiering beperkt zich tot de portalen en de kapitelen.

De gotiek

Deze stijl komt rond 1230 op in de Elzas, met de bouw van de zuidelijke kruisbeuk van de kathedraal Notre-Dame in Straatsburg. Dankzij de bloei van de steden kan hij zich snel doorzetten. Algauw verschijnt de hoge gotiek, die zich uit in heldere gebouwen en verticale lijnen. Prachtige voorbeelden daarvan zijn de collegiale kerk van Colmar en de abdijkerk van Wissembourg. Rond 1300 worden bepaalde bouwwerken ontdaan van hun overbodige versieringen en keert men terug naar een eenvoudige en sobere architectuur. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de kerk Saint Thomas in Straatsburg. Ten slotte verschijnt in de 15e eeuw de flamboyante gotiek, met als voornaamste kenmerk de integratie van vlamvormige elementen. In de collegiale kerk Saint Thiébaut in Thann en in de spits van de kathedraal van Straatsburg wordt deze stijl toegepast.

Militaire architectuur

Een architecturale rijkdom verbonden aan de geschiedenis

Sinds de Romeinse periode werden talrijke militaire verdedigingswerken in de Elzas opgetrokken. Deze architecturale rijkdom is nauw verbonden met de bewogen geschiedenis van een centrale Europese regio. Bovendien weerspiegelt hij de versnippering van de macht in het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie, wat de grondbezitters ertoe bracht om hun superioriteit ten opzichte van hun buren met reusachtige gebouwen te bevestigen. Het Elzasser landschap wordt dan ook verfraaid met overblijfselen van burchten, steden, kerken en versterkte kerkhoven, hoewel het grootste deel ervan in de 17e eeuw werd vernield. De meeste daarvan bevinden zich op belangrijke strategische plaatsen, waardoor de vlakte van de Elzas kon worden afgespeurd of de toegang tot de valleien van de Vogezen onder controle werd gehouden. Het kasteel van Haut-Koenigsbourg is ongetwijfeld een van de meest indrukwekkende bouwwerken, dankzij zijn restauratie in de 20e eeuw, uitgevoerd door keizer Willem II. Ook Fleckenstein mag u zeker niet overslaan: het is het drukst bezochte niet-gerestaureerde kasteel van de Elzas.

Recenter…

Tussen 1679 en 1702 versterkt Vauban de grens van de Elzas. In 1679 vormen Huningue en Sélestat de eerste fase van die onderneming. Daarna volgen de citadel van Straatsburg in 1681, de steden Belfort en Fort-Louis in 1686 en Landau en Neuf-Brisach in 1698. Neuf-Brisach is beslist een van de best bewaarde en meest verheven majestueuze steden van de Elzas. Tussen 1875 en 1914 leggen de Duitsers een nieuwe, 11 kilometer lange omwalling aan, beschermd door 15 burchten die in de buurt van Straatsburg liggen. Tussen 1927 en 1935 wordt ten slotte begonnen met de aanleg van de Maginotlinie (200 kilometer), waarvan nog heel wat sporen over zijn, met name Four-à-Chaux bij Lembach, Schoenenbourg en de kazemat van Esch in Hatten.

De plattelandswoning

De boerderij op de laagvlakte

De boerderij op de laagvlakte bestaat meestal uit afzonderlijke gebouwen rond een ruim erf. Dat kan door een portaal worden afgesloten, zoals in Kochersberg het geval is, of open blijven. In het noorden en het zuiden van de vlakte van de Elzas vindt men eerder kleinere boerderijen waarvan het woongedeelte, de schuur en de stal één geheel vormen. Dat is het geval voor de boerderijen in Outre Forêt en Sundgau. Ondanks deze stijlverschillen, te wijten aan lokale tradities en de levenswijze van de bewoners, zijn er overeenkomsten in de Elzasser woningen. Zo zijn alle boerderijen in de streek gebouwd met houten zijvlakken en duidelijk zichtbare balken.

Het huis van de wijnbouwer

Mooie voorbeelden van dit type woning vindt u in Mittelbergheim, Andlau, Obernai, Hunawihr, Kaysersberg of in Ribeauvillé. De huizen van wijnbouwers en hun binnenplaatsen zijn erg klein. Vaak zijn het vakwerkhuizen, bestaande uit verschillende verdiepingen, afhankelijk van de rijkdom van het gezin. De benedenverdieping is van steen en bevindt zich vaak half in de grond. Hij is uitsluitend voorbehouden voor de wijnkelder en de wijnpers.

De woning in de bergen en de dalen

De architectuur in de dalen en de bergen verschilt sterk van die van woningen in de vlakte. De invloed van de naburige Vogezen is duidelijk merkbaar. Zo zijn de stenen boerderijen hoofdzakelijk als één geheel gebouwd die de woning, de schuur en de stal omvat en hebben kleine kamers, die gemakkelijker te verwarmen zijn.

De architectuur in de Renaissance en het classicisme

De Renaissance

Vanaf de 13e eeuw ontwikkelen de handelssteden zich in alle Rijnlanden. Talrijke openbare gebouwen worden in die periode opgetrokken, met een hoogtepunt in de 16e eeuw. Weelderig versierde arsenalen, hallen en stadhuizen verschaffen zo de Elzasser steden een nieuwe identiteit. De rijke herenhuizen rond deze gebouwen volgen al snel deze trend, vooral in Colmar, Straatsburg en Riquewihr. Zelfs de kleinere steden pikken van deze bloei een graantje mee: de stadhuizen van Obernai, Rouffach, Molsheim, Kaysersberg en Guebwiller zijn in deze periode gebouwd. Het Palais du Neubau in Straatsburg, Palais de la Régence in Ensisheim, Palais de la Metzig in Molsheim en Maison des Têtes in Colmar zijn opmerkelijke voorbeelden van de Renaissance. Ze hebben vaak een puntdak, deels verborgen achter fijn bewerkte puntgevels, met afwisselend krullen en torentjes of trapsgewijs gebouwd. De meeste gebouwen uit deze periode zijn versierd met veelhoekige traptorens en erkers, vooruitstekende glazen gedeeltes voor een beter zicht op de straat en een betere verlichting van de kamers. Het geheel wordt vaak versierd met gebeeldhouwde of beschilderde houten zijvlakken, smeedijzeren uithangborden en beeldhouwwerken.

Het classicisme

Het classicisme, dat in Parijs erg in trek is, drukt vanaf de 18e eeuw een sterke stempel op de Elzasser architectuur. Die klassieke architectuur kenmerkt zich door een rationele studie van de verhoudingen, overgenomen uit de oudheid, en door de zoektocht naar symmetrische constructies. Het Palais des Rohan in Straatsburg en Saverne, Palais du Conseil Souverain in Colmar en Hôpital Civil in Straatsburg zijn waarschijnlijk de meest vermaarde voorbeelden van het classicisme in de Elzas.

 

L'Alsace se partage FacebookTwitter
Newsletter RSS
  • Candid Alsace travel advice
  • Read reviews 

    Découvrez sur TripAdvisor les avis des autres voyageurs en Alsace
    Raed more reviews about Alsace on Tripadvisor.